الشيخ محمد هادي معرفة (مترجم: ايروانى)

400

التفسير الأثرى الجامع (تفسير اثرى جامع) (فارسى)

ابن ابى داوود گويد : از پدرم دربارهء اين حديث شنيدم : « اين حديث صرفاً دربارهء تقطيع قرائت و شمرده خواندن است ، اما دربارهء " مَلِك " گفته مىشود كه اين ، روش قرائت ابن جريج بوده [ كه هنگام نقل روايت ، آن را به همان روش معهود خود خوانده ] است ؛ نه اين كه آن را از ابن ابى مليكه روايت كرده باشد . » « 1 » كسائى گويد : « قرائت اهل مكه « 2 » " مَلِك " مىباشد . حديث ياد شده نيز صرفاً براى تقطيع قرائت روايت شده است و نمىدانم چرا " ملك " مىخوانند ؟ » ابن ابى داوود گويد : « از جمله مؤيدهاى سخن پدرم و كسائى ، آن است كه نافع بن عمر اين حديث را از ابن ابى مليكه روايت كرده ، ولى واژهء " مالك " را آورده است . » [ 1 / 105 ] على بن حرب از عباس بن سليمان از نافع بن عمر از ابن ابى مليكه از برخى از همسران پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم روايت كرده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » قرائت كرد . « 3 » [ 1 / 106 ] در سنن ابو داوود ، با سند وى به عبد اللَّه بن ابى مليكه از امّ سلمه روايت شده كه او قرائت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم را اين گونه ياد كرد : « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ . الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ . . . » ؛ به گونه‌اى كه قرائت خود را آيه‌آيه قطع مىكرد . ابو داوود گويد : از احمد شنيدم : « قرائت قديمى ، « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » است . » « 4 » اين سخن بيان‌گر تشكيك او نسبت به صحت انتساب قرائت « ملك » به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مىباشد ؛ چنان كه ترمذى نيز در حديث خود دربارهء قرائت پيامبر - كه از روايت امّ سلمه گزارش شده - تشكيك كرده است .

--> ( 1 ) . تشكيك ترمذى در مورد صحت نسبت دادن قرائت « ملك » به پيامبر در حديث امّ سلمه خواهد آمد . ( 2 ) . ابن جريج نيز مكى است . ( 3 ) . مصاحف ، ص 94 و 95 . ( 4 ) . ابو داوود ، ج 2 ، ص 248 .